Strona Główna
Historia
Przyroda
Wypoczynek
Galeria
Uczestnicy
 

Historia Ruszowa i okolic


Ruszów

Początki Ruszowa jako osady giną w pomroce dziejów. Przypuszczalnie miejscowość istniała już w czasach słowiańskich. Pierwotnie Ruszów należał do rodziny von Penzig z Pieńska. W latach 1491-1492 miejscowość została kupiona przez radę miejską Zgorzelca. Już wtedy Ruszów był ośrodkiem hutnictwa żelaz, bazującego na miejscowych złożach rudy darniowej. Miejscowe hutnictwo żelaza zaniknęło na przełomie XVII i XVIII wieku.
W chwili kupna Ruszowa przez radę miejską Zgorzelca miejscowość liczyła 12 chłopskich gospodarstw. W ciągu 60 następnych lat wieś powiększyła się o 10 nowych gospodarstw. Pod koniec XVI stulecia wykarczowano lasy na zachód od Czernej. Powstałe tam nowe osiedle otrzymało miano Kaupe, tj. Kępy.
W czerwcu 1641 roku, w okresie wojny trzydziestoletniej Ruszów pada ofiarą pożaru, jednak mimo tego nieszczęścia miejscowość odbudowywuje się ze zgliszcz i rozwija się dalej. W 1695 roku Ruszów liczy 295 mieszkańców i 63 gospodarstwa i należy do najludniejszych wsi "Dolnej Puszczy".
W 1706 roku magistrat zgorzelecki oddaje tu do użytku hutę szkła i przez następne dwa stulecia Ruszów uznawany jest na jeden z ważniejszych ośrodków szklarstwa we wschodnich Łużycach. To właśnie dzięki ruszowskim hutnikom szklarstwo mogło się rozprzestrzenić na inne miejscowości jak Pieńsk i Weißwasser.
W 1846 roku uruchomiono linię kolejową, która połączyła Ruszów z Iłową i Węglińcem. W 1854 roku zostaje powołane do życia nadleśnictwo Ruszów obejmujące początkowo powierzchnię 10 139 ha. Jeszcze na początku lat 90-tych bieżącego stulecia (zanim powstało nadleśnictwo Świętoszów), obszar nadleśnictwa ruszowskiego wynosił 26 500 ha (obecnie ok 17 000 ha).

W kwietniu 1945 roku rozlokowały się we wsi oddziały II armii Wojska Polskiego: 9. dywizja piechoty,14. brygada artylerii przeciwpancernej. Sztab kwatermistrzostwa rozlokował się w budynku przy ulicy Świerczewskigo 15. Ulokowany tu również został szpital wojskowy. Po zakończeniu II wojny światowej w Ruszowie osiedliło się wielu mieszkańców dawnych kresów wschodnich Rzeczpospolitej (z Czortkowa oraz Mogielnicy na Podolu).
Istniejący we wsi kościół Zmartwychwstania Pańskiego pochodzi z 1906 roku. Według niektórych autorów pierwszy kościół w Ruszowie wzniesiono jeszcze przed 1346 rokiem. Najprawdopodobniej jednak powstał on w II połowie XV wieku (wzmiankowany w 1553 i 1593, rozbudowywany w latach 1724-1725). Dawna parafia ruszowska obejmowała 17 wsi i przysiółków w tym także zachodnie części Parowej, Ołoboku i Poświętnego, które należały do dóbr zgorzeleckich.
Od połowy XIX wieku Ruszów jest jednym z najważniejszych centrów przemysłu drzewnego na obszarze Puszczy (pierwszy tartak powstał w 1853 roku). Współcześnie wiodącym w naszym regionie producentem tarcicy i wyrobów z drewna jest ruszowskie przedsiębiorstwo "Stolbud".
Rozwój ludności Ruszowa wyrażają następujące liczby : 1817 r. - 771 mieszkańców,1840 r.- 1025, 1861 r. - 1346 , 1941 r. - 3455 ; 1970 r. - 2135; 1996r. - 2000; 2002r. - 1950.




Jagodzin

Miejscowość położona pośrodku Puszczy Zgorzeleckiej. Jest starą wsią, sięgającą swymi początkami XVw. Była to wówczas osada hutnicza, co sugeruje nazwa wsi - Nowa Kuźnica (Neuhammer). Miejsce to słynęło nie tylko z produkcji żelaza, ale również z wytwarzania smoły, terpentyny i octu drzewnego. Z Jagodzinem wiążą się losy II Armii Wojska Polskigo, która wiosną 1945r. toczyła ciężkie boje na Łóżycach. W kwietniu 1945r. we wsi znajdowało się stanowisko dowodzenia II Armii WP. Jagodzin w planach polskiego dowództwa odgrywał ważną rolę ze względu na znajdujący się tu duży tartak.
Główne siły liczącej blisko 90 tys. żołnierzy II Armii zajęły pozycje nad Nysą Łużycką pod osłoną nocy z 10 na 11 kwietnia 1945r. II Armię rozlokowano w następujący sposób: dywizje piechoty 7, 8 i 10 zajęły pas okopów wzdłuż Nysy. 5 i 9 dywizja piechoty zostały rozkwaterowane w okolicach Parowej i Ruszowa. Sam sztab Armii początkowo rozlokował się 6 kwietnia w Nowinach (Nowoszowie), na wschód od Ruszowa. 10 kwietnia dowódca Armii WP, gen. Karol Świerczewski przeniósł się ze swoim sztabem do Jagodzina. Umieszczono tu stanowiska artylerii przeciwlotniczej. W Jagodzinie i pobliskim lesie rozlokowano także oddział ochronny sztabu oraz pewną liczbę czołgów. Stanowisko dowodzenia II Armii WP miało łączność telefoniczną i radiową z podległymi jednostkami oraz ze sztabem 1 Frontu
Ukraińskiego stojącym wówczas w Iłowej. 14 kwietnia w jagodzińskiej gospodzie odbyła się historyczna odprawa, na której dowódca II Armii omawiał z oficerami zadania poszczególnych dywizji przy forsowaniu Nysy Łużyckiej.
Rankiem 16 kwietnia 1945r., już po zdobyciu przyczółków na lewym brzegu Nysy, gen. Karol Świerczewski wraz z grupą operacyjną przeniósł się do miejscowości Geheege. Jednak sztab II Armii opuścił Jagodzin dopiero dwa dni później.




Kościół w Starym Węglińcu

Pierwszy budynek kościoła wraz z plebanią został wybudowany w 1502 roku przez ludność katolicką ówczesnej wsi Stary Węgliniec.
Była to drewniana kaplica stojąca na miejscu obecnego budynku. W 1687r. rozebrano drewnianą kaplicę, a na jej miejscu w ciągu kilku lat wybudowano obecny budynek kamienny. Obiekt w barokowym stylu wzniosła i poświęciła Św.Annie gmina ewangelicka wsi Stary Węgliniec. W 1946r. obiektkościoła przejli ponownie katolicy i poświęcony został Matce Boskiej Szkaplerznej.
Obecny wygląd budynku kościoła ukształtował sięw różnym okresie. Współczesny wygląd wieży kościoła pochodzi z końca XIX w. Przedsionek dobudowano w XVIII w. A budynek zakrystii rozbudowano na miejscu dawnej kostnicy w 1962r.

We wnętrzu Świątyni stoi klasycystyczny ołtarza z końca XVII w. oraz renesansowa ambona z tego samego okresu. Wnętrzo zdobią liczne malowidła scen ze Starego i Nowego Testamentu pochodzące z początku XVIII w. Natomiast z końca XVII w. pochodzą aktualnie nieczynne i uszkodzone organy.
W centrum ołtarza osadzony jest obraz namalowany w 1949r. przez Stanisława Wolfa, będący wierną kopią obrazu Matki Boskiej Kochawińskiej, który ze sobą przywieźli reparianci ze Wschodu, osiedli w 1945r. w Starym Węglińcu. Ponieważ obraz ten cieszy się ich szczególną czcią, tę Patronkę wybrali dla swojej nowej parafii.
Z chwilą usamodzielnienia się parafii w Starym Węglińcu, budynek kościoła i jego otoczenie poddano gruntownemu remontowi i zabiegom konserwacyjnym. Powyższe prace przeprowadzono sukcesywnie w latach od 1972 do 1979r. Nadając mu dzisiejszy wygląd i podkreślając jego zabytkowy charakter.

Gimnazjum im. Orląt Lwowskich od czterech lat prowadzi współpracę ze stroną ukrańską. Do tej pory polegała ona głównie na zasadzie wymiany wakacyjnej. Na Ukrainę jadą gimnazjaliści z Ruszowa, grupa młodzieży z Ukrainy odpoczywa w Polsce. W czasie, gdy u nas odpoczywają goście ze wschodu, uczniowie z Ruszowa zwiedzają Lwów, Zbaraż, Chocim, Buczacz czy Krzemieniec.
Dzięki wsparciu finansowemu Narodowego Centrum Kultury w Warszawie mogliśmy rozszerzyć współpracę i podjąć wspólne działania o charakterze edukacyjno-integracyjnym. Wspólnie z grupą uczniów szkoły w Jezierzanach pracowaliśmy nad projektem "Tropami historii i przyrody Ruszowa i okolic".
Oto efekty naszej pracy.

© Remigiusz Domagała, Joanna Bodzianny, Monika Ślósarczyk, Jan Kubiszewski, Bartosz Pitura, Tomasz Szymanek